fbpx
Close

บาบ๋า หรือเปอรานากัน คืออะไรกัน

16 มิถุนายน 2021

บาบ๋า หรือเปอรานากัน คืออะไรกัน

ท่านผู้รู้ภาษามาเลย์ให้ความรู้กับ อ.ส.ท. ว่า “เปอรานากัน” (Peranakan) เป็นภาษามลายู เป็นคำใหม่ที่พัฒนา หรือ Modified ผสมคำเดิม ๆ เข้าด้วยกัน คือ Per (Prefix) หมายถึงเกี่ยวกับ หรือมาก Anak แปลว่าเด็กหรือลูก และ an (Suffix) เป็นการทำให้เป็นคำนาม

 

ส่วนท่านปราชญ์ชาวบ้านบาบ๋าภูเก็ต บอกกับ อ.ส.ท. ว่า Peran แปลว่าพื้นบ้าน Akan คือคน อันหมายถึงคนที่เกิดที่พื้นบ้านนี่ ดูความหมายโดยรวม ๆ แล้ว ดูจะมึน ๆ งง ๆ ดังนั้นจึงไม่ต้องแปล แต่คำคำนี้ ชาวมลายูคือชาวมาเลเซีย อินโดนีเซีย สิงคโปร์ จะใช้เรียกวัฒนธรรมของกลุ่มคนจีนลูกผสมที่เข้ามาตั้งรกรากทำมาหากินในดินแดนหมู่เกาะมะละกาและหมู่เกาะชวา นับตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 14 และได้สร้างรูปแบบวัฒนธรรมพิเศษเฉพาะตัวของตนขึ้น โดยประสมประสานวัฒนธรรมจีนสมัยนั้นเข้ากับวัฒนธรรมมลายูท้องถิ่น


วิกิพีเดียได้อธิบายเรื่องนี้ไว้ว่า “บาบ๋าและย่าหยา” เป็นชาว “เปอรานากัน” Peranakan ซึ่งเป็นกลุ่มชาวจีนฮกเกี้ยนที่มีเชื้อสายมลายู หลังชาวจีนมาตั้งหลักปักฐานในเมืองมะละกา ประเทศมาเลเซีย เมื่อต้นทศวรรษที่ 14 แล้วแต่งงานอยู่กินกับชาวมาเลย์ท้องถิ่น จากนั้นเมื่อมีทายาทสายเลือดผสมระหว่างชายชาวจีนกับหญิงมาเลย์ หากเป็นชายจะเรียกขานว่า “บาบ๋า” (Baba) เป็นคำภาษามาเลย์ที่ยืมมาจากภาษาอินเดีย และอาหรับ ซึ่งใช้คำคำเดียวกัน ส่วนผู้หญิงจะเรียกว่า “โนนยา” (Nyonya) เป็นคำภาษาชวาที่ยืมมาจากภาษาดัตช์ คำว่า Dona หมายถึงผู้หญิงต่างประเทศที่แต่งงานแล้ว


แต่จริง ๆ แล้วข้างบนนั้นทั้งหมดก็คือเหตุการณ์ไกลบ้านเรา ซึ่งเกิดขึ้นมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 14 เป็นต้นมามากกว่า 500 ปีแล้ว ราว ๆ ต้นกรุงศรีอยุธยาโน้น หากสำหรับในประเทศไทย วัฒนธรรมบาบ๋า หรือที่ใครบางคนเรียกว่าเปอรานากันนั้น เพิ่งเกิดขึ้นเมื่อสัก 200 ปีที่ผ่านมาในสมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์ โดยมีพื้นที่สำคัญ ๆ ที่ควรกล่าวถึง 2 แห่ง คือ ที่ภูเก็ต เป็นแหล่งใหญ่ที่สุดที่มีนักธุรกิจพ่อค้าวาณิชย์ชาวจีนซึ่งขยายตัวมาจากเมืองปีนัง เข้ามาทำเหมืองแร่กับบริษัทฝรั่งต่างชาติในภูเก็ต


หลังจากมีเหมืองแร่ก็มีนักธุรกิจพ่อค้าวาณิชอื่น ๆ ที่ทำมาค้าขายสัมพันธ์กับการทำเหมืองติดตามมาอีกหลากหลาย นักธุรกิจเหล่านี้นำพาชาวจีนทั้งหลายที่มีอยู่เดิมในเมืองไทย และมีฐานะทางเศรษฐกิจดีอยู่แล้ว พากันเห็นเมืองปีนังเป็นดินแดนแห่งความทันสมัย ดังนั้นวัฒนธรรมบาบ๋า หรือเปอรานากันเริ่มแรกในเมืองไทยจึงรับมาจากปีนังเป็นส่วนใหญ่ และการประสานกันทางวัฒนธรรมนั้นก็เป็นการประสมที่แตกต่างออกไปจากบาบ๋า หรือเปอรานากันในมาเลเซียและอินโดนีเซีย เพราะยังมีวัฒนธรรมไทยเป็นอีกส่วนหนึ่งที่เข้าไปเชื่อมโยงด้วย ดังนั้นวัฒนธรรมบาบ๋าในเมืองไทยจึงมีความเป็นตัวของตัวเองขึ้นมาอีกระดับหนึ่ง และด้วยเหตุที่ดำรงอยู่มาแล้วมากกว่า 200 ปี จึงอาจนับได้ว่าวัฒนธรรมบาบ๋าของประเทศไทยเป็นวัฒนธรรมเฉพาะของท้องถิ่นชายทะเลไทยฟากฝั่งทะเลอันดามันไปแล้ว


อีกส่วนหนึ่งของประเทศไทยคือที่เมืองตะกั่วป่า ชาวจีนที่อพยพโยกย้ายเข้ามาอยู่ที่นี่เข้ามาเพราะการทำเหมืองแร่เช่นกัน แต่ส่วนใหญ่จะเป็นคนระดับคนงานเหมืองจำนวนมาก เป็นชาวจีนที่เข้ามาเมืองไทยครั้งใหม่โดยตรง ไม่ผ่านที่อื่นมาก่อน ชาวจีนแผ่นดินใหญ่ส่วนนี้มาด้วยกันจากหลากหลายมณฑล มากที่สุดคือมณฑลฮกเกี้ยน และได้ก่อร่างสร้างวัฒนธรรมประสมประสานของตนเองขึ้น โดยได้รับอิทธิพลจากชาวบาบ๋าภูเก็ตซึ่งอยู่เมืองไทยมานานแล้วก่อนหน้า


ดังนั้นในความเป็นชาวบาบ๋าทั้งชาวเมืองภูเก็ตและตะกั่วป่าจึงมีความคล้ายคลึงกัน ซึ่งความแตกต่างก็จะมีอยู่บ้างตรงที่ทางเมืองตะกั่วป่าอาจจะดูงดงามอลังการน้อยกว่า แต่มีความผสมผสานกับพื้นบ้านไทยมากกว่า เพราะเป็นเมืองห่างไกลความเจริญ ฐานะยากจนกว่า หากแต่สำหรับในวันสำคัญอย่างวันแต่งงาน ที่ทุกสิ่งอย่างจะต้องสวยงามที่สุดแล้ว เครื่องแต่งกายบาบ๋าของทั้งสองเมืองนี้ก็มีความเหมือนกันอย่างยิ่ง

ภาพโดย “อดุล ตัณฑโกสัย”

เรื่องโดย “อภินันท์ บัวหภักดี”

SHARE

รู้ลึกเรื่องท่องเที่ยวก่อนใคร

สมัครเพื่อรับรู้ข่าวสารทาง Email

บทความล่าสุด

Highlight ประจำเดือน

Shuffle
ที่พักเกาะกลาง ที่เกาะกลางใจชุมชน
ที่พักเกาะกลาง ที่เกาะกลางใจชุมชน
ที่พักเชิงวิถีบนเกาะกลาง จังหวัดกระบี่ ติดกับโรงเรียนบ้านเกาะกลาง เจ้าของบ้าน มัต-ปรมัตถ์ ช่วยการ สถาปนิกหนุ่ม ออกแบบ…
BCG TOURISM
BCG TOURISM
#BCGTourism เมื่อเรื่องท่องเที่ยวเริ่มขยับตัวกันแล้วแบบ New Normal เทรนด์การท่องเที่ยวที่ต้องอยู่ร่วมกับโควิดได้เปลี่…
ร่ายมนต์ดงผีเสื้อที่ปางสีดา
ร่ายมนต์ดงผีเสื้อที่ปางสีดา
หลายครั้งหลายหนแล้วที่เราพลาดโอกาสกับการท่องเที่ยวครั้งสำคัญ ๆ ต้องอยู่บ้าน ออกไปไหนไม่สะดวกนัก แต่ด้วยจิตวิญญาณของเด…
ปั่นเถอะดี๊ดี รักไม่จาง ณ บางกะเจ้า
ปั่นเถอะดี๊ดี รักไม่จาง ณ บางกะเจ้า
#บางกะเจ้า คือพื้นที่สีเขียวชอุ่มกว่า 12,000 ไร่ ในเขตจังหวัดสมุทรปราการ ที่หลาย ๆ คน รู้จักในชื่อ “เกาะกระเพาะหมู” ห…

รู้ลึก...เรื่องท่องเที่ยวก่อนใคร

สมัครรับข้อมูล ฟรี!